ديدگان شما گردد . « 1 » - روحيه روحيّه ، يكى ديگر از عواملى است كه تأثير به‌سزايى در پيروزى و شكست نيروها ، دارد . روحيه ، از انگيزه سرچشمه مىگيرد ، هر چه‌انگيزه قوىتر باشد ، روحيه نيز بالاتر خواهد بود . از علت‌هاى عمدهء شكست كفّار قريش ، در جنگ با مسلمانان علىرغم داشتن نيرو و امكانات بيشتر ، « 2 » روحيهء ضعيف آنان بود . پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله در مورد همه جنگ‌هايش بيان مىكند : نُصِرْتُ بِالرُّعْب ( به‌واسطهء ترس و رعبى كه در دل دشمنان افكنده شده بود ، بر آنان پيروز شدم . ) عواملى قبل از شروع جنگ بدر روحيهء مشركان را تضعيف و آنان را وحشت‌زده و بيمناك كرده بود . به‌عنوان مثال : خواب عاتكه قبل از حركت مشركان تأثير خود را در تضعيف روحيهء قريش گذاشت . همچنين وقتى با خبر شدند كه آب رسانانشان به‌وسيلهء گشتىهاى رسول خدا صلى الله عليه و آله اسير شده‌اند ، سخت به وحشت افتادند ، « 3 » و باز هنگامى كه يكى از گشتىهاى آنان از مأموريت خويش بازگشت ، خطاب به مشركان گفت : « شترهاى يثرب ، بار مرگ بر پشت دارند . » آيا آنان ( مسلمانان ) را نمىبينيد كه چگونه دم فرو بسته و مثل افعى به خود مىپيچند . « 4 » ديگرى گفت : من

--> ( 1 ) - همان ، ص 49 . ( 2 ) - الصحيح من سيرة النبى ، ج 3 ، ص 181 و الميزان ، ج 9 ، ص 25 . سه روز قبل از رسيدن « ضمضم » فرستادهء ابوسفيان به مكه ، عاتكه دختر عبدالمطلب خواب ديد كه سوارى بر بالاى كوه ابوقبيس فرياد مىزند : اى آل غالب به قتلگاه خويش بشتابيد . اين خواب دهان به دهان گشت و در مكه پخش شد . الصحيح من سيرةالنبى ( ص ) ، ج 3 ، ص 168 . ( 3 ) - الصحيح من سيرة النبى ، ج 3 ، ص 182 ؛ طبقات ، ج 2 ، ص 15 و كامل ابن اثير ، ج 3 ، ص 119 . ( 4 ) - همان ، ص 16 ؛ بحارالانوار ، ج 19 ، ص 224 .